Uchwalone w ramach ONZ

Dodane przez admin dnia 09/17/2003 w kategorii Prawne aspekty terroryzmu | komentarze

ONZ przygotowała 12 konwencji antyterrorystycznych. Do lat dziewięćdziesiątych w ramach ONZ (a raczej systemu Narodów Zjednoczonych, gdyż część umów dotyczących zapobiegania terroryzmowi została opracowana w całości przez organizacje wyspecjalizowane wchodzące w skład tego systemu, zwłaszcza ICAO, IMO i IAEA lub z dużym ich udziałem) przyjęto 9 konwencji i protokołów międzynarodowych mających służyć zwalczaniu terroryzmu:

  • Konwencja o przestępstwach i niektórych innych czynach popełnionych na pokładach statków powietrznych (Tokio, 14 wrzesień 1963 r.)
  • Konwencja o zwalczaniu bezprawnego zawładnięcia statkami powietrznymi (Haga, 16 grudnia 1970 r.)
  • Konwencję o zwalczaniu bezprawnych czynów skierowanych przeciwko bezpieczeństwu lotnictwa cywilnego – (Montreal, 23 września 1971 r.)
  • Konwencja o zapobieganiu przestępstwom i karaniu sprawców przestępstw przeciwko osobom korzystającym z ochrony międzynarodowej, w tym przeciwko dyplomatom (Nowy Jork, 14 grudnia 1973 r.)
  • Konwencja przeciwko braniu zakładników (Nowy Jork, 17 grudnia 1979 r.)
  • Konwencja o ochronie fizycznej materiałów jądrowych (Wiedeń, 3 marca 1980 r.)
  • Protokół w sprawie zwalczania bezprawnych aktów przemocy w portach lotniczych służących międzynarodowemu lotnictwu cywilnemu (protokół dodatkowy do konwencji montrealskiej z 1971 r., Montreal, 24 lutego 1988 r.)
  • Konwencja w sprawie przeciwdziałania bezprawnym czynom przeciwko bezpieczeństwu żeglugi morskiej (Rzym, 10 marca 1988 r.)
  • Protokół o zwalczaniu bezprawnych czynów skierowanych przeciwko bezpieczeństwu stałych platform umieszczonych w szelfie kontynentalnym (Rzym, 10 marca 1988 r.)


W ostatniej dekadzie opracowano kolejne 3 układy, jednak żaden z nich, podobnie jak wcześniejsze umowy, nie obejmuje swym zakresem całości zjawiska terroryzmu, a jedynie poszczególne jego aspekty.

1 marca 1991 r. w Montrealu została podpisana Konwencja o oznaczaniu plastikowych materiałów wybuchowych w celu ich wykrywania. Integralną częścią konwencji jest aneks techniczny, zawierający wykaz substancji podlegających znakowaniu oraz ich oznaczeń.

15 grudnia 1997 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Konwencję o zwalczaniu terrorystycznych zamachów bombowych. Konwencja szeroko definiuje przestępstwa objęte jej zakresem. Wiele zapisów ma zagwarantować ujęcie i osądzenie sprawców. Służyć temu mają nie tylko rozwiązania, jakie spotyka się we wcześniejszych umowach, uznanie przestępstw konwencyjnych (to znaczy objętych zakresem obowiązywania konwencji) za niepolityczne i podlegające ekstradycji (art. 5 i 9), nakaz karania „zgodnie z ciężką naturą czynu” przez prawo wewnętrzne stron za takie działania (art. 4) – ale i ustalenie na tyle szerokiej podstawy jurysdykcji państw nad danym aktem terrorystycznym, aby jego sprawcy nie mogli uniknąć procesu. Konwencja wymaga też, zgodnie z zasadą aut dedere, aut iudicare, aby państwo podjęło się osądzenia sprawcy, jeśli odmawia jego ekstradycji. Dodatkowo, aby choć częściowo rozwiązać problemy procedur ekstradycyjnych, konwencja wprowadza dotąd nie stosowane rozwiązanie: w sytuacji, gdy sprawca jest obywatelem państwa wydającego (a regułą jest w takim przypadku odmowa ekstradycji), może on być wydany państwu proszącemu pod warunkiem, iż ewentualny wyrok wykonany zostanie w państwie wydającym (art. 8). Ważne jest również to, iż omawiana konwencja nakłada na państwa obowiązek szerokiej współpracy w celach prewencyjnych, obejmującej między innymi zapobieganie działalności grup, które już w przeszłości dokonały przestępstw w świetle tej konwencji, wymianę poddanych weryfikacji informacji na ich temat, badania i rozwój metod wykrywania oraz znakowania ładunków wybuchowych, a także transfer technologii, sprzętu itp. (art. 15).

9 grudnia 1999 r. Zgromadzenie Ogólne przyjęło zaproponowaną przez Francję Konwencję o zwalczaniu finansowania terroryzmu. Konwencja jest ściśle powiązana z uchwaloną rezolucją Rady Bezpieczeństwa z 28 września 2001 r. Rezolucja jak i konwencja nakłada obowiązek zamrożenia kont osób podejrzanych o terroryzm i ścigania pomagających im grup. Państwa-strony mają odmawiać schronienia każdemu, kto ponosi odpowiedzialność za terroryzm lub popiera ataki terrorystyczne. Dokument uznaje również za przestępstwo finansowanie tego typu zamachów.

Przez drugą połowę lat dziewięćdziesiątych na forum Komitetu Doraźnego Zgromadzenia Ogólnego trwała dyskusja, podjęta z inicjatywy Rosji, nad umową dotyczącą zwalczania tzw. nuklearnego terroryzmu. Nie udało się jednak ustalić jednolitej wersji tekstu. W 1999 r. Indie przedłożyły Komitetowi projekt powszechnej konwencji o terroryzmie międzynarodowym, który został przedyskutowany i zaaprobowany jako materiał do dalszych prac. Jednakże projekt ten, choć na przykład spotkał się z pozytywną reakcją organizacji pozarządowych, budził sprzeciw wielu państw, gdyż nie uznał legalności walki narodowowyzwoleńczej przy użyciu środków terrorystycznych.

Na forum ONZ prowadzono również prace nad umowami nie dotyczącymi bezpośrednio zjawiska terroryzmu, ale wpływającymi na zdolność państw do przeciwdziałania temu zjawisku, np. nad:

Konwencją o powszechnym i całkowitym zakazie badania, produkcji, składowania i używania broni chemicznej oraz jej zniszczenia, ograniczającą możliwość użycia tego środka rażenia przez terrorystów (Paryż, 12 styczeń 1993).

Konwencją przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej (podpisana na konferencji w Palermo 15 listopada 2000 r.), a zwłaszcza jej 3 protokoły dodatkowe, dotyczące nielegalnego handlu i przemytu broni oraz emigrantów. Niewątpliwie układy te, po ich wejściu w życie, ograniczą możliwości zdobywania funduszy i broni przez terrorystów.

Karta Narodów Zjednoczonych nie odnosi się bezpośrednio do kwestii terroryzmu. Jednak rozdział VII, dotyczący utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, jest podstawą do tworzenia nowych instrumentów prawnych do walki z terroryzmem.

Po 11 września 2001 r. poszczególne organizacje Narodów Zjednoczonych podjęły działania w celu zapobieżenia aktom terroru:

Międzynarodowa Organizacja Energii Atomowej

Międzynarodowa Organizacja Energii Atomowej (International Atomic Agency – IAEA) skupiła się na zwiększeniu nadzoru nad bezpieczeństwem instalacji atomowych w państwach członkowskich, podwyższeniu standardów bezpieczeństwa oraz zebraniu funduszy potrzebnych do wprowadzenia tych zmian. Podjęła decyzję by wykorzystać 1,2 miliona dolarów otrzymanych dla zabezpieczenia materiałów rozszczepialnych. Obecnie monitoruje ponad 900 obiektów na całym świecie w których przetrzymywane są materiały promieniotwórcze. Jak stwierdził jeden z fundatorów pieniędzy, międzynarodowa organizacja pozarządowa Nuclear Threat Initiative (NTI), efektywny dobrze finansowany system zabezpieczeń jest niezbędny dla stworzenia skutecznego globalnego systemu ochrony materiałów radioaktywnych. IAEA podjęła działania w celu pomocy państwom w zabezpieczaniu ich instalacji nuklearnych, oraz we wprowadzaniu międzynarodowych programów bezpieczeństwa atomowego. Generalny dyrektor IAEA podczas spotkania w listopadzie 2001 r. złożył kilka propozycji poprawy bezpieczeństwa nuklearnego w celu stworzenia silnych narodowych i międzynarodowych struktur bezpieczeństwa. Propozycje, których koszt ocenia się na 30 i 50 milionów dolarów, obejmują projekt międzynarodowej reakcji na zagrożenie nuklearne.

IAEA jest głównym międzynarodowym forum współpracy naukowej i technicznej zajmującym się użytkowaniem technologii nuklearnej w celach pokojowych oraz inspekcji i weryfikacji zabezpieczeń cywilnych programów nuklearnych. IAEA powstała w 1957 roku jako niezależna agencja Narodów Zjednoczonych.

Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego

Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego (International Civil Aviation Organization – ICAO) – W świetle ataków terrorystycznych z 11 września 2001 r., ICAO rozpatruje zmiany w międzynarodowych standardach bezpieczeństwa w powietrzu. Pod uwagę brane są między innymi wprowadzenie zamykania kokpitów czy nawet uzbrajanie pilotów. ICAO zobowiązana do tworzenia międzynarodowych standardów dotyczących bezpieczeństwa lotów, organizuje w lutym 2002 r. konferencję na szczeblu ministerstw na której przedstawiciele rządów dokonają analizy obecnych przepisów przeciwdziałania terroryzmowi w powietrzu. Tematem konferencji będą także sposoby poprawy systemów bezpieczeństwa na ziemi, tak aby zapobiec przedostawaniu się terrorystów na pokłady samolotów. Nowe systemy bezpieczeństwa mogłyby korzystać z techniki biometrycznej identyfikacji (skanowanie twarzy) i lepszego bardziej skoordynowanego obiegu informacji na temat podejrzanych.

ICAO powstało w 1944 dla stworzenia standardów bezpieczeństwa i ochrony, oraz skuteczności i regularności transportu powietrznego.

Międzynarodowa Organizacja Pracy

Międzynarodowa Organizacja Pracy (International Labour Organization – ILO) W odpowiedzi na kryzys odziaływujący na przemysł turystyczny, ILO zorganizowało spotkanie przedstawicieli rządów, przedsiębiorców i pracowników w celu wymiany informacji na temat sposobów złagodzenia skutków kryzysu na branżę turystyczną. Atak z 11 września miał poważne konsekwencje dla przemysłu turystycznego, obniżając dochody pracowników tego sektora, w szczególności ludzi utrzymujących się z tymczasowych kontraktów. W odniesieniu do 2000 roku, od 5 do 20 zmniejszył się procent dochodów w sektorze turystycznym. Kolejne spotkanie zorganizowane przez ILO dotyczyło sytuacji lotnictwa cywilnego po 11 września 2001 r. Wydarzenia te spowodowały spadek popytu na usługi w tym sektorze, czego rezultatem było ogłoszenie przez firmy lotnicze redukcji zatrudnienia o 200 000 osób. W spotkaniu tym uczestniczyli eksperci, przedstawiciele pracodawców i pracowników branży lotniczej.

Międzynarodowa Organizacja Pracy powstała po zakończeniu Pierwszej Wojny Światowej w 1919 roku, by promować sprawiedliwość socjalną zachęcając do respektowania praw człowieka oraz międzynarodowego prawa pracy.

Międzynarodowa Organizacja Morska

Międzynarodowa Organizacja Morska (International Maritime Organization – IMO) obecnie dokonuje przeglądu kluczowych międzynarodowych traktatów dotyczących zwalczania terroryzmu na wodach międzynarodowych. Traktaty te to Konwencja Narodów Zjednoczonych do Zwalczania Aktów Bezprawia przeciwko Bezpieczeństwu Nawigacji na Morzu oraz Protokół Zwalczania Aktów Bezprawia przeciwko Bezpieczeństwu Platform Stałych Rozmieszczonych na Szelfie Kontynentalnym. Konwencja i Protokół powstały w wyniku ataku terrorystycznego jaki miał miejsce na statku 'Archille Lauro' w 1983 r. Konwencja weszła w życie w dniu 1 Marca 1992 r. i przewiduje przedsięwzięcie środków przeciwko ludziom, którzy przejmują statki z użyciem siły, popełniają akty przemocy, umieszczają ładunki wybuchowe lub inne środki niszczenia na statkach. Zobowiązuje strony porozumienia do wydania lub osądzenia sprawców. Podczas dorocznego zgromadzenia organizacji, które odbyło się w listopadzie 2001 r., sekretarz generalny IMO zaproponował nowe rozwiązania aby zwiększyć skuteczność Konwencji. Propozycje te będą przeanalizowane przez ekspertów krajów członkowskich w ciągu następnego roku, decyzje zaś zostaną podjęte na specjalnej konferencji na temat bezpieczeństwa na morzu, która została zaplanowana na listopad 2002 r. Doroczne zgromadzenie IMO w 2001 r. zgodziło się na znaczący wzrost funduszy przeznaczonych na pomoc techniczną krajom rozwijającym się w celu poprawy ich systemów bezpieczeństwa na morzu.

IMO powstało w 1958 r. Jest organizacją Narodów Zjednoczonych odpowiedzialną za pomoc rządom we współpracy na rzecz regulacji prawnych związanych z transportem morskim, włączając w to bezpieczeństwo na morzu, nawigację, przeciwdziałanie i kontrole zanieczyszczeń morskich.

Biuro Kontroli Narkotyków i Zapobiegania Przestępczości

Biuro Kontroli Narkotyków i Zapobiegania Przestępczości Organizacji Narodów Zjednoczonych (Office for Drug Control and Crime Prevention ODCCP) – Od momentu ataków z 11 września, baza danych na temat terroryzmu założona przez Oddział Zapobiegania Terroryzmowi Biura Kontroli Narkotyków i Zapobiegania Przestępczości Organizacji Narodów Zjednoczonych, stała się kluczowym narzędziem w walce z terroryzmem. Oddział ten, założony w 1999 r., analizuje trendy światowego terroryzmu i pomaga zapobiegać aktom terroryzmu. Eksperci od walki z terroryzmem udzielali porad Międzynarodowej Organizacji Energii Atomowej oraz Organizacji do spraw Zakazu Broni Chemicznej, jak również wielu rządom zainteresowanym włączeniem międzynarodowych traktatów dotyczących walki z terroryzmem w struktury prawa swojego kraju. Ponadto, ODCCP zwołała międzynarodową konferencję w Biszkeku w Kirgistanie. Jej celem jest omówienie współpracy międzynarodowej w walce z terroryzmem.

Biuro Kontroli Narkotyków i Zapobiegania Przestępczości Organizacji Narodów Zjednoczonych powstało w 1997 r. zajmuje się tematem handlu narkotyków, zwalczaniem przestępstw, oraz międzynarodowym terroryzmem.

Organizacja do spraw Zakazu Broni Chemicznej

Organizacja do spraw Zakazu Broni Chemicznej (Organization for the Prohibition of Chemical Weapons OPCW) – W dniach 15 18 października 2001 r. obradowała grupa ekspertów do spraw organizacji i koordynacji międzynarodowej reakcji na chemiczny atak terrorystyczny, by zapewnić dostępność uaktualnianych informacji i strategii w wypadku użycia przez terrorystów broni chemicznej. Gospodarzem tego spotkania była Organizacja do spraw Zakazu Broni Chemicznej.

OPCW jest organizacją systemu NZ zajmującą się badaniami i informacją na temat potencjalnego użycia broni chemicznej, włączając w to ataki terrorystyczne. Ponadto, zajmuje się obserwacją przemieszczania substancji chemicznych potrzebnych do produkcji broni chemicznej. Na wniosek kraju – sygnatariusza układu o zakazie produkcji broni chemicznej, OPCW może podjąć się inspekcji by sprawdzić czy poszczególne państwo nie łamie postanowień podpisanej konwencji o zakazie produkcji i składowaniu broni chemicznej. OPCW powstało w celu wdrożenia postanowień Konwencji o Broni Chemicznej z 1997 r.

Powszechny Związek Pocztowy

Powszechny Związek Pocztowy (Universal Postal Union UPU) – Po ostatnich przykładach rozsyłania wąglika pocztą, UPU zorganizował specjalną prezentacje przygotowaną przez Pocztowy Serwis Stanów Zjednoczonych w której uczestniczyło 189 przedstawicieli bezpieczeństwa poczt z całego świata. Dużo uwagi poświęcono doświadczeniom Stanów Zjednoczonych jak postępować w razie ataków bioterrorystycznych.W 1989 r. UPU stworzył grupę odpowiedzialną za bezpieczeństwo przesyłek pocztowych zajmującą się przeciwdziałaniem rozprzestrzeniania przez pocztę materiałów niebezpiecznych, narkotyków, brudnych pieniędzy, dziecięcej pornografii. W porozumieniu z regionalnymi i międzynarodowymi partnerami stworzono światową sieć bezpieczeństwa dla poczt, wymieniając się doświadczeniami przeprowadzając wspólne szkolenia.

Założony w 1874 r., UPU jest jedną z najstarszych organizacji międzynarodowych, który powstał przed ONZ. UPU, który jest forum współpracy pomiędzy pocztami różnych krajów, ustala reguły międzynarodowej wymiany przesyłek jak i rekomenduje ulepszenia operacji pocztowych.

Światowa Organizacja Zdrowia

Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization WHO) – Analizując przypadki zachorowań osób zarażonych wąglikiem WHO zaapelowało 18 października o utworzenie systemu natychmiastowej reakcji na podejrzenia o celowej infekcji. Wydała także uaktualniony informator na temat sposobów reagowania na zagrożenia wąglikiem. Wskazówki jak reagować na te zagrożenia znajdują się również na stronie internetowej WHO

Założona w 1948 r., WHO promuje współpracę techniczną w opiece medycznej, prowadzi programy kontroli chorób.

Rezolucja 1368 (2001) przyjęta przez Radę Bezpieczeństwa 12 września 2001 – potępiająca zamach terrorystyczny z 11 września 2001 w Nowym Jorku, Waszyngtonie i Pensylwanii.

Rezolucja 1373 (2001) przyjęta przez Radę Bezpieczeństwa 28 września 2001 – o międzynarodowej współpracy w walce z zagrożeniami międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa przez akty terrorystyczne.

Komitet Rady Bezpieczeństwa ds. walki z terroryzmem założony na podstawie Rezolucji 1373 (2001) . Celem komitetu jest monitorowania wszelkich kroków, które – zadaniem Rady – należy podjąć dla zwalczania terroryzmu.

Rezolucja przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne (18 wrzesień 2001) potępiająca zamach terrorystyczny w Stanach Zjednoczonych.

Rezolucje Rady Społeczno-Gospodarczej:

  • Rezolucja Komisji Praw Człowieka 37/2001 – Prawa człowieka i terroryzm
  • Rezolucja Podkomisji ds. promocji i ochrony praw człowieka 18/2001 – Prawa człowieka i terroryzm
  • Raport Specjalnego Wysłannika Kalliopi K. Koufa 2001 – Terroryzm i prawa człowieka
  • Rezolucja 1456 (2003) w sprawie skuteczniejszego zastosowania sankcji wobec członków organizacji terrorystycznej Al-Kaida. W rezolucji określono ogólne ramy zagrożenia i walki z terroryzmem (groźba użycia broni masowej zagłady oraz nowoczesnych technologii, potrzeba określenia źródeł finansowania, powiązań z międzynarodową przestępczością, szczególnie w postaci rynku narkotyków i prania brudnych pieniędzy; zapobiegania możliwej do wykorzystania przez terroryzm niestabilności politycznej i nietolerancji; potrzebę długofalowych działań międzynarodowych). Wskazuje, jakie kroki powinny podjąć kraje członkowskie: (w myśl rezolucji nr 1373(2001), 1390(2002) i 1455(2003); bezzwłocznie zaakceptować 12 konwencji i protokołów międzynarodowych dot. terroryzmu, a szczególnie międzynarodową konwencję w sprawie zwalczania finansowania terroryzmu z 1999 r.; podjąć współpracę międzynarodową i informować o jej przebiegu; ściśle wypełniać rezolucje określające sankcje międzynarodowe, w szczególności wobec Talibów i Al Kaidy; stawiać ujawnionych przestępców przed wymiarem sprawiedliwości; działać zgodnie z konwencjami międzynarodowymi dot. praw człowieka, uchodźców i działalności humanitarnej) oraz zadania krajów członkowskich wobec Komitetu Przeciwdziałania Terroryzmowi (przekazać 13 państwom żądania dostarczenia, a dalszym 56 rozszerzenia raportów nt. walki z terroryzmem do 31 marca; dostarczać Komitetowi żądanych informacji; informować o postępach w wypełnianiu rezolucji nr 1373(2001); wzywa też do współpracy regionalne i ponadregionalne organizacje międzynarodowe – w szczególności w dziedzinie rozprzestrzeniania broni masowej zagłady i rozbrojenia – oraz podkreśla znaczenie specjalnego spotkania tychże organizacji z Komitetem, jakie ma się odbyć 7 marca;

Rada Bezpieczeństwa zobowiązała także Komitet Przeciwdziałania Terroryzmowi do wzmożenia działań prowadzących do wprowadzenia w życie przez kraje członkowskie rezolucji nr 1373 (2001). (Komisję Antyterrorystyczną powołano w 1999 r., po postawieniu Osamy bin Ladena w stan oskarżenia za ataki terrorystyczne na ambasady USA w Nairobi i Dar es Salam.)

Comments are closed.