W sierpniu 1982 r., w środku libańskiej wojny domowej, potężna eksplozja wstrząsnęła jednym z budynków w chrześcijańskiej części Bejrutu. W gruzach została pogrzebana izraelska nadzieja na kontrolę nad Libanem - nowy prezydent Baszir Dżemajel, który świętował zwycięstwo wyborcze. Za zamachem stała Syria, nie na rękę było jej porozumienie Izraela z libańskimi chrześcijanami formalnie rządzącymi krajem. Pod rządami prezydenta Hafeza al-Asada Syria manipulowała w latach 80. wieloma ugrupowaniami terrorystycznymi, by przejmować kontrolę w sąsiednich krajach. Wojna w Libanie była wielkim syryjskim poligonem. Syryjczycy sterowali kolejno zbrojnymi operacjami szyitów, sunnitów, chrześcijan i radykalnych Ormian. Ale największe wpływy Damaszek miał wśród Palestyńczyków. Po otwarciu rozmów pokojowych między Izraelem i Palestyńczykami w 1991 r. w Madrycie dziesięć radykalnych organizacji palestyńskich podpisało w Damaszku protest przeciwko negocjacjom. Damaszek grał jednak na dwie strony: do Madrytu pojechała syryjska delegacje, a palestyńskie organizacje zostały wzięte pod ścisłą kontrolę służb bezpieczeństwa. Biedna, izolowana i nieustępliwie antyizraelska Syria stara się wyjść z roli pariasa Bliskiego Wschodu. Za poparcie dla amerykańskiej koalicji podczas wojny w Zatoce Perskiej w 1991 r. Damaszek uzyskał przyzwolenie na przejęcie kontroli nad Libanem. W 1998 r. Damaszek ugiął się pod presją Turcji, która zagroziła wojną, jeśli Syria nie zlikwiduje obozów treningowych kurdyjskiej partyzantki marksistowskiej w libańskiej dolinie Bekaa i nie poprosi o opuszczenie swojego terytorium jej szefa Abdullaha Ocalana. Syria i Irak są jedynymi krajami laickimi na muzułmańskim Bliskim Wschodzie. Na początku lat 80. armia syryjska zmiażdżyła rewoltę podniesioną pod sztandarami Bractwa Muzułmańskiego - w ciągu kilku dni zginęły tysiące ludzi. Nowy 35-letni prezydent Baszar al-Asad, który objął władzę po ojcu ponad rok temu, obawia się sunnickich fundamentalistów muzułmańskich, którzy wytykają mu to, że pochodzi z mniejszości alawitów wywodzącej się z szyizmu. Meczety w Syrii są pod ścisłą kontrolą. Poważną kartą w talii Syrii jest Hezbollah, radykalna organizacja libańskich szyitów, która jest ostatnią nierozbrojoną formacją militarną w Libanie. Irańska pomoc dla Hezbollahu przechodzi przez Syrię. Na ziemi niczyjej, graniczącej z Izraelem, sprawna i dobrze wyposażona partyzantka Hezbollahu dostała wolną rękę.
|
